Lokalizacja: Cmentarz Wojskowy na Powązkach, ul. Powązkowska 43/45, Warszawa

Kwatera: D33, Rząd: 3, Miejsce: 4

Karol Gruszka (1891–1975) ps. Bolesław

Urodził się 17.09.1891 roku w Janowie Podlaskim, syn Józefa i Teofili. Był bratem Bolesława Gruszki (działacza Polskiej Partii Socjalistycznej). Po śmierci ojca przeprowadził się do Warszawy, gdzie od 1904 roku jako małoletni pracował w fabryce obuwia. Po wybuchu wojny w 1914 roku został zmobilizowany do armii rosyjskiej, służył w Dźwińsku i Pskowie, a od 1915 roku przebywał na służbie w Moskwie, gdzie związał się z grupą PPS-Frakcji Rewolucyjnej. Z ramienia PPS uczestniczył w Zjeździe Wojskowych Polaków w Piotrogrodzie. Był także uczestnikiem rewolucji październikowej. W 1918 roku wrócił do kraju i podjął pracę w wojskowych magazynach mundurowych Ministerstwa Spraw Wojskowych, aktywnie działając w tym czasie w PPS. Z ramienia partii wszedł do Rady Delegatów Robotniczych. W latach 1925–1928 był inkasentem Kasy Chorych w Mińsku Mazowieckim. Działał wówczas w Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (OM TUR), ruchu spółdzielczym oraz Robotniczym Klubie Sportowym „Sarmata”. W 1928 roku podjął pracę w Warszawskich Tramwajach na stanowisku konduktora w zajezdni Muranów. Działał tam w Związku Zawodowym Pracowników Komunalnych i Instytucji Użyteczności Publicznej w Polsce. W latach 30. był członkiem sekcji kulturalno-oświatowej i sądu koleżeńskiego związku, Komitetu Zakładowego PPS, a także aktywnie uczestniczył w działalności strajkowej związku. We wrześniu 1939 roku zgłosił się jako ochotnik do Batalionu Sanitarnego – Robotniczej Brygady Obrony Warszawy. W okresie okupacji uczestniczył w konspiracji PPS-WRN, w której aktywna była również jego żona oraz dwie córki, Wanda i Jadwiga. Został aresztowany w czerwcu 1944 roku w grupie tramwajarzy i osadzony na Pawiaku, skąd zwolniono go po około 2 tygodniach. W okresie powstania warszawskiego walczył jako szeregowy w Milicji PPS (Organizacja Wojskowa Powstańczego Pogotowia Socjalistów) na Żoliborzu. Po upadku powstania został wywieziony do Jędrzejowa, a do Warszawy powrócił w kwietniu 1945 roku. Po powrocie włączył się w aktywność związkową i odbudowę komunikacji miejskiej w stolicy. Wstąpił do koncesjonowanej PPS, z której został usunięty przed zjednoczeniem z PPR. W 1956 roku po rehabilitacji został członkiem PZPR. Na emeryturze działał społecznie. Zmarł w Warszawie 22.10.1975 roku. Za swoją działalność został odznaczony m.in. Srebrnym Krzyżem Zasługi.

Aleksandra Gruszka z d, Werczyńska (1901-1979)

Józef Zajączkowski (1914-2000)

Wanda Zajączkowska z d. Gruszka ps. Barbara (1925–2004), córka Karola Gruszki. Uczestniczyła w konspiracji socjalistycznej PPS-WRN, podczas powstania warszawskiego sanitariuszka OW PPS (AK „Żywiciel”).

Ewa Zajączkowska (1951-2024)

Link do lokalizacji grobu:

Źródła: Powstańcze Biogramy – Karol Gruszka, Powstańcze Biogramy – Wanda Gruszka , Tramwajarze Warszawscy Wczoraj i Dziś, Słownik Biograficzny Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego, Polska Partia Socjalistyczna w okresie wojny i okupacji 1939-1945, https://cmentarzekomunalne.com.pl/ Zdjęcia grobu ze zbiorów projektu Czerwony Goździk (04.06.2026 r )

Przygotował Dariusz Bondar