Aleksy Rżewski

Lokalizacja: Cmentarz Stary p.w. św. Józefa, ul. Ogrodowa 39, Łódź

Kwatera nr 4 (grób symboliczny)

Aleksy Wincenty Rżewski, ps. Przebój (1885 – 1939)

Urodził się 06.07.1885 r w Łodzi, pochodził z rodziny robotniczej. W wieku 12 lat zatrudnił się w łódzkiej fabryce włókienniczej, a jako 14-latek uzyskał status wykwalifikowanego pracownika przędzalni. W 1904 roku wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej, w Organizacji Bojowej PPS przyjmując pseudonim „Przebój”. Podczas rewolucji 1905 roku aktywnie uczestniczył w walkach barykadowych w Łodzi, gdzie odniósł ranę postrzałową nogi. Po rozłamie w strukturach partyjnych opowiedział się po stronie PPS – Frakcja Rewolucyjna. Zaangażowany w obronę praw pracowniczych, pełnił funkcję przewodniczącego Związku Zawodowego Robotników Przemysłu Włókienniczego. Z powodu działalności politycznej był wielokrotnie aresztowany przez władze carskie. W 1908 roku został skazany na zesłanie na Syberię, skąd po roku zbiegł i nielegalnie powrócił do rodzinnego miasta. Poszukiwany przez carską policję, udał się na emigrację polityczną do Niemiec, a następnie do Francji. W 1913 roku powrócił do Łodzi, podejmując pracę konduktora. Po wybuchu I wojny światowej zaangażował się w strukturach Polskiej Organizacji Wojskowej, kierując działaniami wywiadowczymi i dywersyjnymi wymierzonymi w okupanta rosyjskiego. W grudniu 1917 roku został aresztowany przez Niemców w tajnej drukarni PPS-woskiego pisma „Łodzianin”. Podczas transportu do więzienia przy ul. Gdańskiej w Łodzi ucieka z konwoju, za co został zaocznie skazany na 4,5 roku pozbawienia wolności. W okresie ukrywania się przebywał w Lublinie, wchodząc w skład Komisji Wykonawczej Stronnictw Niepodległościowych. Ponownie zatrzymany, spędził kilka miesięcy w areszcie. Po odzyskaniu wolności przeniósł się do Radomia, gdzie w listopadzie 1918 roku w szeregach lokalnej POW uczestniczył w rozbrajaniu żołnierzy niemieckich i przejmowaniu władzy z rąk okupanta, uczestniczy również w „komitecie pięciu” w randze Komicarza tzw. Republiki Radomskiej, która podporządkowała się Tymczasowemu Rządowi Republiki Polskiej w Lublinie. W grudniu 1918 roku powrócił do Łodzi, obejmując z rekomendacji premiera Jędrzeja Moraczewskiego funkcję Komisarza Rządowego. W marcu 1919 roku został wybrany na Prezydenta Miasta Łodzi. Urząd ten sprawował przez czteroletnią kadencję do lipca 1923 roku. W swojej polityce miejskiej koncentrował się na reformie socjalnej ukierunkowanej na najuboższych mieszkańców, m.in. wprowadzając powszechny obowiązek szkolny, rozbudowując infrastrukturę komunalną, sieć szkół oraz placówek zdrowotnych. W latach 1927–1933 sprawował urząd starosty łódzkiego. Po wycofaniu się z aktywnego życia politycznego, od 1933 roku prowadził prywatną kancelarię notarialną. Angażował się także w życie sportowe, piastując funkcję wiceprezesa klubu ŁKS Łódź. Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Łodzi przez wojska niemieckie we wrześniu 1939 roku, odmówił opuszczenia miasta i włączył się w działalność konspiracyjną w Organizacji Orła Białego. W listopadzie 1939 roku został aresztowany przez gestapo w ramach akcji eksterminacji polskiej inteligencji tzw.Intelligenzaktion. Prawdopodobnie 20 grudnia 1939 roku został rozstrzelany przez Niemców. Miejsca pochówku oraz jego szczątków do dziś nie odnaleziono. Na Starym Cmentarzu w Łodzi znajduje się jego symboliczny grób. Odznaczony Komandorski Order Odrodzenia Polski, Krzyż Niepodległości z Mieczami

Lokalizacja grobu: