Lokalizacja: Cmentarz Stare Powązki, ul. Powązkowska 14, 01-797, Warszawa

Kwatera 125, rząd 3, miejsce 31

Grób rodziny Wasilewskich

Inskrypcje:

Ś.P. Leon Wasilewski 24.VIII.1870 – 10.XII.1936 | Działacz Polskiej Partji Socjalistycznej | Bojownik o Niepodległą Demokratyczną Polskę | Pierwszy Minister Spraw Zagranicznych R.P. | Uczony – Literat – Publicysta

Ś.P. Zofia Aldona Woźnicka z d.Wasilewska I/V Niemiec | 21.VII.1908-10.VI.1984 Zasłużony Pedagog

Ś.P. Wanda z Zieleniewskich Wasilewska 7.IX.1874-20.I.1958

W grobie spoczywa również Krystyna Pomaska (1935-20190

Leon Wasilewski (1870 – 1936) ps. St. Osarz, Leon Płochocki. Urodził się 24.08.1870 r. w Petersburgu, gdzie spędził młodość; wyższe wykształcenie zdobywał na studiach we Lwowie i w Pradze. Choć swoją pierwszą działalność polityczną zaczynał w Lidze Narodowej, to pod wpływem paryskiego programu Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) i lwowskiego środowiska zbliżył się do ruchu socjalistycznego. Jeszcze przed formalnym wstąpieniem do struktur partyjnych pisał teksty dla pisma „Przedświt”, a oficjalnym członkiem Związku Zagranicznego Socjalistów Polskich (ZZSP/PPS) został podczas pobytu w Zurychu, związując się z tym ruchem na całe życie. Jako redaktor prowadził i współtworzył liczne periodyki, w tym „Przedświt”, skierowany do polsko-żydowskich robotników w Wielkiej Brytanii „Der Arbajter”, „Gazetę Ludową”, „Robotnika” oraz historyczny kwartalnik „Niepodległość”. Do myśli socjalistycznej wnosił silny pierwiastek narodowy i niepodległościowy, który stał się też jego głównym nurtem badawczym. W czasie rozłamu stanął po stronie PPS-Frakcji Rewolucyjnej, wchodząc do jej władz naczelnych. W okresie I wojny światowej jego bezpośrednie relacje z partią uległy rozluźnieniu na rzecz intensywnej działalności w strukturach Polskiej Organizacji Narodowej i Naczelnego Komitetu Narodowego, a po aresztowaniu Józefa Piłsudskiego stanął na czele Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). W listopadzie 1918 roku objął tekę pierwszego ministra spraw zagranicznych w rządzie Jędrzeja Moraczewskiego. W kolejnych latach kontynuował misje dyplomatyczne jako członek Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu, członek polskiej delegacji na konferencji pokojowej w Rydze oraz kierownik placówki dyplomatycznej w Estonii. W okresie międzywojennym stał na czele instytucji naukowych: Instytutu Badania Najnowszej Historii Polski oraz Instytutu Badań Spraw Narodowościowych; był uznanym ekspertem od spraw etnicznych. Podczas rozłamu w partii w 1928 roku i powstania PPS Dawnej Frakcji Rewolucyjnej pozostał w PPS, ożywiając swoją działalność polityczną. Na kongresie w Sosnowcu został wybrany do Rady Naczelnej PPS i zasiadał w niej podczas kolejnych kadencji aż do śmierci w 1936 roku. Autor wielu tekstów i broszur, m.in. „We wspólnym jarzmie”, „Polska zakordonowa”, „O drogę do socjalizmu i pokoju”. Zmarł w Warszawie dnia 10.12.1936 roku. Za swoje zasługi dla kraju został odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Przybliżona lokalizacja grobu:

Źródła: cmentarze.um.warszawa.pl/pomnik.aspx?pom_id=33095, Adam Próchnik „Leon Wasilewski w Polskim ruchu socjalistycznym” Niepodległość Tom XVI zeszyt 1(42) lipiec-sierpień, Wikipedia. Zdjęcie biogramowe Wikipedia, zdjęcie grobu z zasobów projektu Czerwony Goździk.

Przygotował Dariusz Bondar