Grób Franciszka Białasa i Marii Modlibowskiej

Lokalizacja: South Ealing Cemetery, 28 Chilton Avenue, Londyn, W5 4RU, Wielka Brytania

Sektor: HH Nr Grobu: 11.G

Franciszek Białas (1902-1970) ps. ‘Góralczyk’, ‘Michniewski’, ‘Mieniewski’

Urodzony 8 marca 1902 roku we wsi Wysoka koło Zawiercia. Pochodził z ubogiej, wielodzietnej rodziny. W 1913 roku rozpoczął przyuczanie w pobliskiej cementowni. W 1917 roku, dzięki ukończeniu kursów uzupełniających przy cementowni dostał się do gimnazjum filologicznego w Zawierciu.

W 1919 roku wziął udział w I. powstaniu śląskim, a rok później wstąpił do nowo utworzonej armii polskiej. Zdemobilizowany w marcu 1921 roku wyjeżdża do Warszawy, gdzie rozpoczyna studia na wydziale prawa Uniwersytetu Warszawskiego, ale wkrótce przerywa je ze względów finansowych i zdrowotnych. W 1923 roku rozpoczął pracę urzędnika w Kasie Chorych w Solcu. W tym czasie wstępuje do PPS. W roku 1927 zostaje sekretarzem generalnym Związku Zawodowego Pracowników Kas Chorych. Na krótko, w latach 1928-1929 związał się z PPS – dawną Frakcją Rewolucyjną. W latach 1932-1937 jest członkiem Komisji Centralnej Związków Zawodowych. Od 1930 roku administruje ‘Robotnika’. W 1938 roku wszedł w skład Zarządu Wydawnictw Partyjnych, organu powołanego do kierowania i administrowania wydawnictwami PPS. Zmobilizowany we wrześniu 1939 roku, dostaje się do niewoli i do lata 1940 roku przebywa w Stalagu XVII B na terenie Austrii. Wraca do Warszawy i podejmuje pracę w Komitecie Samopomocy Społecznej i Radzie Głównej Opiekuńczej. Utrzymywał łączność między tymi organizacjami a PPS-WRN. W maju 1942 roku zostaje dyrektorem Departamentu Opieki Społecznej w Delegaturze Rządu na Kraj.

Na przełomie 1942/1943 roku brał udział w akcji ratowania dzieci z Zamojszczyzny. W lutym 1944 roku staje na czele Społecznego Komitetu Antykomunistycznego. Uczestnik Powstania Warszawskiego. Po zakończeniu drugiej wojny światowej kontynuował działalność konspiracyjną w ramach PPS-WRN. W 1946, po aresztowaniu Kazimierza Pużaka i innych działaczy PPS, opuszcza kraj i osiada w Londynie. W tym samym roku zostaje sekretarzem Centralnego Komitetu Zagranicznego, a od 1948 roku członkiem Centralnej Rady Partyjnej PPS. Z ramienia PPS wszedł w skład Rady Politycznej, był członkiem wydziału wykonawczego aż do końca istnienia rady w 1954 roku. Był współzałożycielem i wieloletnim przewodniczącym Międzynarodowego Centrum Wolnych Związkowców na Uchodźstwie. Wchodził w skład Rady Prezydium Polski Podziemnej w Londynie. Zmarł 12go lutego 1970 roku w Londynie.

Bibliografia:

https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/franciszek-bialas,2806.html

Słownik Biograficzny Działaczy Polskiego Ruchu Robotniczego Tom 1, ISBN 83-05-11327-2

Orientacyjna lokalizacja:

Przygotował Jakub Skrzypkowiak