Lokalizacja: Saint Mary’s Catholic Cemetery, 679-681 Harrow Road, London, NW10 5NU, Wielka Brytania

Kaplica, Lower Catacombs Nr Grobu: 32

Tadeusz Tomaszewski (1882-1950)

Urodził sie 26 listopada 1882 roku w Sacinie. Szkołę średnią ukończył w Łodzi. Następnie, w 1901 roku rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. W 1905 roku zmuszony był przerwać naukę, z uwagi na wybuch strajku szkolnego. Dalsze studia kontynuował na Uniwersytecie w Moskwie. W późniejszym okresie wiedzę prawniczą uzupełnił we Francji. Już od wczesnej młodości rozpoczął pracę niepodległościowo-socjalistyczną, spiskował w nielegalnych kółkach gimnazjalnych w Łodzi, a następnie studenckich w Warszawie. Do Polskiej Partii Socjalistycznej wstąpił w 1901 roku.Następnie prowadził działalność w akademickim stowarzyszeniu „Spójnia”, które aktywnie włączyło się do przygotowania strajku szkolnego w 1905 r. W okresie do 1914 r., z racji aktywnej działalności partyjnej i niepodległościowej, był trzy razy aresztowany – w 1907 i 1911 roku. Już przed I wojną światową rozpoczął praktykę adwokacką. Od 1911 r. należał do zarządu Koła Prawników Polskich oraz Koła Obrońców Politycznych. W latach I wojny światowej sympatyzował z obozem politycznym skupionym wokół Józefa Piłsudskiego. W styczniu 1917 r. Tadeusz Tomaszewski zasilił szeregi grupującego głównie umiarkowaną społecznie inteligencję warszawską – Zjednoczenia Stronnictw Demokratycznych. W latach I wojny Tadeusz Tomaszewski udzielał się również w kierownictwie stołecznej Straży Obywatelskiej.

W dwudziestoleciu międzywojennym Tadeusz Tomaszewski łączył działalność polityczną w PPS z pracą zawodową i społeczną. W partii realizował kilka istotnych zadań. Z uwagi na prawnicze wykształcenie oraz wykonywany zawód był członkiem Centralnego Sądu Partyjnego. Pełnił obowiązki długoletniego prezesa Zrzeszenia Prawników Socjalistów oraz pod koniec lat trzydziestych był członkiem zarządu Demokratycznego Związku Adwokatów Polskich. Z listy PPS został również wybrany do Rady Miejskiej w Warszawie.

We wrześniu 1939 r., w obliczu klęski militarnej Polski wywołanej agresją Niemiec i Związku Sowieckiego, Tadeusz Tomaszewski zdecydował się na wyjazd do Paryża. Razem z żoną, przedostał się do Francji. Był jednym z pierwszych socjalistów polskich, który dotarł nad Sekwanę. Wszedł w skład tzw. zastępstwa zagranicznego CKW PPS, które od 15 lutego 1940 r. do klęski Francji nosiło nazwę Centralny Komitet Wykonawczy PPS Zagranicą.W grudniu 1939 roku powołany został na stanowisko prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Na stanowisku prezesa NIK pozostał do kwietnia 1949 roku.

W czasie wojny Tadeusz Tomaszewski, jako aktywny działacz PPS i wysokiej rangi urzędnik państwowy, aktywnie uczestniczył w życiu politycznym „polskiego Londynu”. Politycznie Tomaszewski uaktywnił się zwłaszcza na przełomie lipca i sierpnia 1941 r., gdy premier rządu RP podpisał układ z ambasadorem Związku Sowieckiego w Londynie. Zdaniem kilku prominentnych działaczy PPS, układ Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 r. był niekorzystny dla Polski. We wrześniu 1944 r., w obliczu zagłady stolicy kraju, Tadeusz Tomaszewski wysunął projekt powołania do życia Komitetu Obywatelskiego Odbudowy m. st. Warszawy i został członkiem Komisji Wykonawczej.

W 1947 r. Tadeusz Tomaszewski stanął po stronie legalizmu  i poparł Augusta Zaleskiego na stanowisku prezydenta co doprowadziło do konfliktu Tomaszewskiego z Komitetem Zagranicznym PPS, a zbliżyło go do Związku Socjalistów Polskich na Obczyźnie Adama Pragiera. W marcu 1949 roku prezydent Zaleski powierzył Tadeuszowi Tomaszewskiemu misję tworzenia rządu, który powołany został w  kwietniu tego samego roku. Najważniejszym osiągnięciem rządu Tomaszewskiego było utworzenie Rady Narodowej. która miała zjednoczyć emigrację.

Tadeusz Tomaszewski cierpiał na przewlekłą chorobę wieńcową i zmarł na atak serca 10 sierpnia 1950 roku w Londynie.

Biogram na podstawie szkicu prof. dr hab. Tadeusza Wolsza.

Przygotował Jakub Skrzypkowiak